Cấu tạo gỗ lá kim
a. Quản bào dọc
– Tế bào hình quả đậu xếp theo chiều dọc thân cây
+ Quản bào gỗ sớm: tế bào lớn, 2 đầu tù, ruột lớn, vách mỏng, chức năng dẫn truyền
+ Quản bào gỗ muộn: tế bào bé, 2 đầu nhọn, ruột bé, vách dày, chức năng cơ học
– Số lượng: chiếm trên 90% thể tích cây
– Kích thước: L = 3-5mm
– Hình dạng
Trên mặt cắt ngang, quản bào có hình đa giác xếp thành hang theo hướng xuyên tâm
Trên mặt cắt dọc, quản bào có hình ống. Chiều dài của quản bào không quyết định khả năng chịu lực của gỗ nhưng nó quyết định đến chất lượng các sản phẩm như: giấy, ván sợi
b. Tia gỗ
– Là tổ chức các tế bào mô mềm xếp theo chiều ngang thân cây
– Số lượng: chiếm 5 – 10% thể tích cây
– Đặc điểm: tia gỗ bé, sắp xếp đồng nhất. Một tia có khoảng 20 tế bào mô mềm xếp theo chiều cao. Bề rộng tia là 1 tế bào. Ở 1 số loại gỗ có ống dẫn nhựa ngang nằm trong tia.
– Nhận biết:
+ Trên mặt cắt ngang, tia gỗ có hình máng
+ Trên mặt cắt xuyên tâm, tia gỗ như những hang gạch sắp xếp đồng nhất, nằm vuông góc với trục dọc thân cây
+ Trên mặt cắt tiếp tuyến, tia gỗ có hình con thoi nằm theo chiều dọc thớ
c. Tế bào mô mềm xếp dọc thân cây
– Là tổ chức các tế bào vách mỏng hình trụ, ngắn, làm thành dây xếp theo chiều dọc thân cây
– Số lượng ít, < 1% thể tích cây
– Phân bố theo 3 hình thức:
+ Phân tán
+ Làm thành dải trong vòng năm
+ Làm thành dải là ranh giới giữa vòng năm
d. Ống dẫn nhựa
Ống dẫn nhựa có ở 1 số loại gỗ lá kim. Có 2 loại ống dẫn nhựa
– Ống dẫn nhựa dọc: nằm dọc thân cây, được cấu tạo từ 3 loại tế bào (TB tiết, TB chết, TB sống)
+ Tế bào tiết (tiết nhựa): vách tế bào chủ yếu là xenlulo, có khả năng đàn hồi tốt. Tế bào tiết có kích thước lớn nhất trong ống dẫn nhựa
+ Tế bào chết: có nhiệm vụ bảo vệ ống dẫn nhựa
+ Tế bào sống dự trữ chất dinh dưỡng để nuôi ống dẫn nhựa
Kích thước ống dẫn nhựa: LTB = 50-80 cm
ΦTB = 100µm
Dưới mắt thường và kính lúp chỉ quan sát được ống dẫn nhựa dọc. Trên mặt cắt ngang nó phân tán dải rác, tập trung nhiều ở phần gỗ muộn
– Ống dẫn nhựa ngang: nằm trong tia gỗ, chỉ quan sát được dưới kính hiển vi và trên mặt cắt tiếp tuyến
Kích thước: chiều dài bằng chiều dài tia gỗ
Như vậy, ống dẫn nhựa dọc và ống dẫn nhựa ngang tạo thành hệ thống ống dẫn nhựa hoàn chỉnh trong cây
