Hộp số truyền động gián đoạn

Hộp số với bánh răng trượt. Trong hộp số vớibánh răng trượt, các cấp truyển động với tỷ số khác nhau được chỉnh qua việc khối bánh răng được đẩy theo trục truyền động (Hình 1). Việc đẩy (sang số) có thể thực hiện bằng tay, qua các xi lanh thủy lực hay khí nén hoặc qua các động cơ điện. Trong việc truyền động với bánh răng trượt, việc sang số có thể thực hiện khi không tải và chỉ có sựchênh lệch tốc độ rất nhỏ giữa hai trục máy hay khi máy dừng. Với hộp số trong hình 1, người ta có thể có được 3 vận tốc khác nhau ở trục ra.

Hộp số ly hợp. Trong hộp số ly hợp những cặp bánh răng khác nhau được kết nối qua bộ ly hợp. Qua đó tất cả các bánh răng liên tục tiếp xúc (ăn khớp) vào nhau (Hình 2). Chẳng hạn như người ta sẽ có tỷ số truyền động z₄/z₃ khi bộ ly hợp K2 được kết nổi và qua đó kéo theo bánh răng z3 mà trước đó nằm rời không hoạt động trên trục truyền động. Các bộ ly hợp khác được tách rời ra trong thời gian này. Nếu bộ ly hợp ma sát được sử dụng, thí dụ như bộ liên hợp nhiều đĩa, tốc độ sẽ được chuyển dịch khi có tải.

Giống như hộp số với bánh răng trượt, hộp số ly hợp với bộ ly hợp (khớp) răng (Hình 3) chỉ có thể chuyển đổi khi tất cả các bánh răng liên quan ở trong trạng thái tĩnh. Hộp số ô tô cũng có bộ ly hợp răng.Tuy nhiên vì phải sang số khi đang chạy nên trước đó bánh răng để sang số và khớp chuyển (măng sông đóng mở) phải chạy với cùng vận tốc qua thiết bị đồng bộ hóa. Trước khi đạt đến cùng vận tốc, khớp chuyển không thể đẩy đi được và như thế việc sang số như mong muốn không thể thực hiện được (Sự khóa đồng bộ hóa).

Trong hộp số người ta nhận được các tỷ lệ truyền động khác nhau qua việc đẩy bánh răng hay kết nối bộ ly hợp.

Động cơ điện điều khiển được vòng quay kếthợp với một hộp số ly hợp (Hình 3). Qua vòng quay truyền động vô cấp của động cơ điện và hai tỷ lệ truyền động bánh răng, trục quay chính có 2 vùng tốc độ vô cấp để sử dụng, thí dụ như từ 25/ min đến 430/min và từ400/min đến 6000 min. Như vậy người ta có thể gia công trong chu kỳ cắt gọt và tiện mặt đầu (tiện phẳng bề mặt) với một vận tốc cắt gọt không đổi. Hai bậc tỷ lệ truyền động có thể chuyển được (z₂/z_l cũng như z₄/z₃) và tỷ lệ truyển động cố định (z₆/z₅) được gắn thêm vào làm tăng mômen quay đến từ động cơ. Nhờ vậy tiết diện cắt gọt lớn cũng có thể đạt được ở những phôi có đường kính lớn.